نوشته‌ها

آشنایی با برخی از بزرگان یوگا- سوامی ویوکاناندا (۲)

آشنایی با برخی از بزرگان یوگا- سوامی ویوکاناندا (۲)            
اگر حرکات یوگا موجب بهبودی بیماری‌ها می‌شد، قطعاً باید بر روی جسم راما کریشنا و سوامی ویوکاناندا که از بزرگترین یوگی‌ها محسوب می‌شوند، تأثیر می‌گذاشت و مانع مرگ ایشان به وسیله بیماری می‌گردید.

در یادداشت گذشته پیرامون «دوران نخست زندگی سوامی ویوکاناندا؛ یعنی از تولّد وی تا مرگ استادش، راما کریشنا» سخن گفته شد. در این یادداشت «دوران دوّم زندگی وی؛ یعنی از دستیابی به جایگاه استادی تا مرگ او» را مورد بررسی قرار می‌دهیم.

پس از مرگ راما کریشنا، سوامی ویوکاناندا به عنوان یکی از بزرگترین و نزدیکترین شاگردان وی به شهرت بسیاری دست یافت. سوامی مدرسه‌ای تأسیس کرد و در آن به تربیت شاگردان خود پرداخت. او در جریان آموزش‌هایش، تلاش می‌کرد تا از طریق مراقبه شاگردان خود را به آرامش و درجات معنوی برساند.

خود وی در مورد آموزش‌هایش در این مدرسه آورده است: «در جریان این آموزش‌ها، ما به هیچ چیز فکر نمی‌کردیم؛ حتّی به وجود داشتن یا نداشتن جهان (۱)». این عبارات گویای آن است که بزرگترین و برجسته‌ترین یوگی‌ها همچون سوامی یوکاناندا، هدفشان از مراقبه و انجام حرکاتی چون مدیتیشن، «قرار دادن ذهن در یک حالت خلأ و خلسه» است، نه «رشد حالات‌ آگاهی» و «کمک به فّعالیت‌های ذهنی و فکری انسان» و یا «ارتباط با خدا».

بعلاوه، آرامشی که از طریق انجام حرکات یوگا و فکر نکردن به هیچ چیز حاصل می‌شود، در واقع خستگی ذهنی‌ای است که به واسطه تلاش در جهت فکر نکردن و قرار دادن ذهن در یک حالت بن‌بست حاصل شده و از همین رو، زودگذر بوده و به جای پاسخگویی به نیاز انسان به آرامش، بدتر عطش او را برای کسب آرامش بیشتر می‌کند.

یوگا – سوامی در سال ۱۸۸۸ میلادی سفرهای خود را به منظور ترویج افکار و عقاید یوگا در هند آغاز کرد ( ۲) و در جریان مسافرت‌هایی که در طی پنج سال به مناطق مختلف هند داشت، علاوه بر انتشار عقاید یوگا، با آداب و رسوم مناطق مختلف کشورش آشنا شد (۳).

پس از این دوران بود که سوامی تصمیم گرفت به منظور ترویج یوگا به خارج از هند مسافرت کند. از همین رو در سال ۱۸۹۳ به ژاپن مسافرت کرد و از آنجا به چین، کانادا و امریکا رفت (۴). سخنرانی وی در «پارلمان ادیان جهان» که در شهر شیکاگو برگزار گردید و عباراتی که از سوی برگزار کنندگان این پارلمان و نشریات امریکایی پیرامون عظمت و بزرگی او بیان شد، موجب گردید تا وی به شهرت جهانی دست یابد (۵).

پس از این سخنرانی بود که ترویج یوگا سرعت بسیار چشمگیری گرفت و سوامی اقدام به برگزاری جلسات آموزشی در نقاط مختلف امریکا کرد و شاگردان بسیاری را در این کشور تربیت نمود (۶۶). بنابراین، آنچه که موجب شهرت سوامی در میان مردم اروپا و امریکا شد، صرفاً افکار و عقاید منتشر شده از وی نبود؛ بلکه حجم وسیع تبلیغاتی که در آن دوران پیرامون شخصیّت و عقاید سوامی ویوکاناندا صورت گرفت را می‌توان به عنوان یکی از مهمترین و اصلی‌ترین علل شهرت وی و رشد چشمگیر یوگا در اروپا و امریکا دانست.

سوامی در سال ۱۸۹۷ میلادی و پس از برگزاری دوره‌های متّعدد آموزش یوگا در کشورهای اروپایی و امریکایی و تربیت شاگردانی در این کشورها، به هند بازگشت و فعالیت‌های خود را ادامه داد و در سال ۱۸۹۹ مجدّداً به شیکاگو رفت  و مراکز مختلفی را در امریکا تأسیس کرد (۷).

در سال ۱۹۰۱ میلادی سوامی با بیماری‌های متعدّدی مواجه گردید و همین مسئله موجب شد تا فعّالیت‌های خود را محدود سازد (۸). وی در نهایت در سال ۱۹۰۲ بر اثر پارگی یک رگ خونی در مغزش درگذشت (۹).

نکته قابل توجّهی که در زندگی راما کریشنا و سوامی ویوکاناندا وجود دارد و کمتر بدان توجّه شده، این است که هر دو در پایان عمر خود بیمار شدند و در اثر بیماری نیز جان خود را از دست دادند. با توجّه به این مسئله باید گفت ادّعاهای بسیاری از مروّجین یوگا که معتقد هستند حرکات یوگا موجب بهبود بیماری‌های مزمن می‌گردد، مسئله‌ای است که باید بررسی بیشتری بر روی آن داشت؛ چرا که اگر حرکات یوگا موجب بهبودی بیماری‌ها می‌شد، قطعاً باید بر روی جسم راما کریشنا و سوامی ویوکاناندا که از بزرگترین یوگی‌ها محسوب می‌شوند، تأثیر می‌گذاشت و مانع مرگ ایشان به وسیله بیماری می‌گردید.

ذکر این نکته نیز ضروری است که ما به هیچ وجه به دنبال زیر سؤال بردن تأثیر حرکات ورزشی و امید به زندگی در بهبود بیماری‌ها نیستیم، بلکه با بیان این عبارات در صدد هستیم که مشخّص سازیم بهبودی‌هایی که در برخی از موارد در اثر انجام حرکات یوگا صورت می‌پذیرد، هیچ ارتباطی با این عرفان نداشته و صرفاً به دلیل انجام حرکات ورزشی موجود در این عرفان و امید به زندگی‌ای است که در بیماران وجود دارد.

به یاری خدا ادامه دارد …

نویسنده: محمّد حسن نجّاری

فهرست منابع :

  • ۱٫ Chetanananda, Swami; God lived with them: life stories of sixteen monastic disciples of Sri Ramakrishna, St. Louis, Missouri: Vedanta Society of St. Louis, 1997, p 38.
  • ۲٫ Rolland, Romain; The Life of Vivekananda and the Universal Gospel, Advaita Ashrama, 2008, p 328.
  • ۳٫ Richards, Glyn; Vivekananda, A Source-Book of Modern Hinduism, England: British Library Cataloguing in Publication Data, 1996, pp. 77–۷۸٫
  • ۴٫ Bhuyan, P.R; Swami Vivekananda: Messiah of Resurgent India, New Delhi: Atlantic Publishers & Distributors, 2003, p 15.
  • ۵٫ Bhuyan, P.R; Ibid, p 17. McRae, John; “Oriental Verities on the American Frontier: The 1893 World’s Parliament of Religions and the Thought of Masao Abe”, Buddhist-Christian Studies, University of Hawai’i Press, 1991, p 17. Farquhar, J.N; Modern Religious Movements in India, London: Macmillan, 1915, p 202. Sharma, Arvind; Swami Vivekananda’s Experiences, Neo-Hindu Views of Christianity, Leiden, The Netherlands: Brill, 1998, p 87.
  • ۶٫ Isherwood, Christopher and Adjemian, Robert; On Swami Vivekananda, The Wishing Tree, Hollywood, California: Vedanta Press, 1987, 121.
  • ۷٫ Banhatti, G.S;Life and Philosophy of Swami Vivekananda, New Delhi: Atlantic Publishers & Distributors, 1995, pp 41-42.
  • ۸٫ Banhatti, G.S;Ibid, pp 45-46.
  • ۹٫ Virajananda, Swami; The Life of the Swami Vivekananda by his eastern and western disciples … in two volumes, Kolkata: Advaite Ashrama, 2006, pp 645-662.

آشنایی با برخی از بزرگان یوگا- سوامی ویوکاناندا (۱)

آشنایی با برخی از بزرگان یوگا- سوامی ویوکاناندا

سوامی ویوکاناندا نیز همچون استاد خود، از اوایل دوران جوانی به برخی از خدایان هندو همچون شیوا که جزو الهه‌های شیطانی این آیین محسوب می‌گردد، ارادت بسیار داشت

در یادداشت گذشته توضیحات مختصری پیرامون زندگینامه یکی از بزرگان یوگا به نام «راما کریشنا» ارائه گردید. در این یادداشت به معرّفی «سوامی ویوکاناندا» می‌پردازیم که برجسته‌ترین شاگرد راما کریشنا بوده و نقش چشمگیری در ترویج یوگا در کشورهای غربی داشته است. این نکته را نباید فراموش کرد که هدف از معرّفی بزرگان یوگا آن است که مشخّص سازیم طریقتی که یوگا برای انسان‌سازی ارائه کرده است، در مقام عمل فرد را به چه جایگاهی خواهد رساند و مبانی فکری و عقیدتی معروفترین یوگی‌ها در چه شرایطی پایه‌گذاری شده و ایشان چه عقاید و اهدافی را از ترویج این عرفان در میان مردم دنبال می‌کنند.
با توجّه به آنکه سوامی ویوکاناندا مهمترین شخص در ترویج عرفان یوگا در دوران معاصر بوده و در زندگینامه وی نکات قابل توجّهی وجود دارد، در این یادداشت به توضیح پیرامون «دوران نخست زندگی سوامی ویوکاناندا یعنی از تولّد وی تا مرگ استادش، راما کریشنا» پرداخته‌ایم و در یادداشت بعدی پیرامون «دوران دوّم زندگی وی یعنی از دستیابی به جایگاه استادی تا مرگ وی» سخن گفته‌ایم.
«سوامی ویوکاناندا (۱)»در سال ۱۸۶۳ میلادی در یک خانواده پر جمعیّت و نسبتاً مرفّه در کلکته به دنیا آمد (۲). پدرش یکی از وکلای ذی‌نفوذ دادگاه عالی کلکته در ایّامی بود که کشور هند در استعمار بریتانیا قرار داشت (۳). مادر وی نیز یکی از مؤمنین هندو و از افرادی بود که به الهه شیوا (نماد الهه شیطانی در آیین هندو) ارادت بسیاری داشت. ارادت مادر سوامی به شیوا به اندازه‌ای بود که خود وی اذعان داشته که مادرش به واسطه توسّل به شیوا، سوامی را بدست آورده و شیوا به مادر سوامی نوید داده که در قالب یک فرزند پسر، نزد وی حلول خواهد کرد (۴).
محقّقین هندی در مورد دوران کودکی و نوجوانی سوامی ویوکاناندا نیز همچون استادش، «راما کریشنا (۵)»، اوهام و خیال‌پردازی را با تاریخ مخلوط کرده و مدّعی شده‌اند که سوامی در دوران کودکی دارای نشانه‌هایی از عظمت و بزرگی بود؛ از جمله اینکه وی دارای هوش و خرد و شجاعت بسیار بود و پیرامون مسائلی می‌اندیشید که بزرگان نیز در آن دوران بدان‌ها فکر نمی‌کردند (۶).
سوامی از سن هشت سالگی (یعنی در سال ۱۸۷۱ میلادی) آموزش در مدارس هند را آغاز کرد و در سال ۱۸۷۹ موفّق به قبولی در آزمون دانشکده ریاست جمهوری هند شد (۷). وی همچنین در دوران تحصیل خود برخی از آثار فیلسوفان مشهور غربیرا مطالعه کرد (۸) و مجذوب آثار جان هربرت اسپنسر شد (۹). وی همچنین فلسفه و منطق غرب و تاریخ اروپا را در کالج کلیسای اسکاتلند در هند فرا گرفت (۱۰).
سوامی ویوکاناندا نیز همچون استاد خود، از اوایل دوران جوانی به برخی از خدایان هندو همچون شیوا که جزو الهه‌های شیطانی این آیین محسوب می‌گردد، ارادت بسیار داشت (۱۱) و همین مسئله موجب شد تا مجذوب أعمال مرتاضان و راهبان هندو شود (۱۲۲). در خلال ارتباطات خود با مرتاضان و هندوها، در سال ۱۸۸۱ میلادی با راما کریشنا آشنا شد و پس از مدّتی، تحت تعلیم او قرار گرفت. جالب آنکه خود سوامی ویوکاناندا در مورد حضور و تعلیمش نزد راما کریشنا آورده است: «من یک دوره نادر از تحصیل را گذرانده‌ام؛ من عاشق راما کریشنا بودم، لکن از تمام تفکّرات او منتفّر بودم (۱۳)» سوامی مدّعی بود که به واسطه عشق به استادشیطان پرست خود، توانست به درجات معنوی والایی دست یابد(۱۴).
ویوکاناندا در ایّام ارتباط با راما کریشنا و پیش از سال ۱۸۸۴ میلادی به عضویت لُژ فراماسونری درآمد (۱۵). در همین ایّام بود که پدرش فوت کرد و مشکلات مالی خانواده او را فرا گرفت و وی را تبدیل به یکی از فقیرترین شاگردان راما کریشنا کرد (۱۶). همین مسئله موجب شد تا سوامی که در آن زمان مشکلات مالی بسیاری داشت و برای ادامه زندگی نیاز به حمایت مالی راما کریشنا (روحانی مذهبی ثروتمند معبد کالی) داشت، تمامی تلاش خود را در جهت نزدیک شدن به راما انجام دهد. سوامی در این زمینه موفّق نیز بود و در اواخر عمر راما کریشنا یکی از نزدیکترین افراد به وی محسوب می‌شد (۱۷). پس از مرگ راما کریشنا تمامی قدرت معبد کالی در اختیار سوامی ویوکاناندا قرار گرفت و وی با استفاده از تلفیق آیین هندو و یوگا با عقاید مسیحیّت و نظرات فسلسوفان اروپایی، توانست تحوّلاتی بنیادین در این عرفان ایجاد کرده و بسیاری از مردم هند را بدان متمایل سازد.
در جمع‌بندی نهایی باید گفت سوامی ویوکاناندا نیز همچون استاد خود، راما کریشنا، ارادت بسیاری به شیوا و کالی داشته و همواره این دو الهه شیطانی را می‌پرستیده و از همین رو، او را بیشتر می‌توان یک شیطان پرست خطاب کرد تا یک خداپرست. تنها دلیل شهرت او در کشورهای غربینیز این است وی عقاید هندو را با مبانی فلسفی غربی و اعتقادات مسیحیّت در آمیخت و در زمانیکه غربیان تشنه معنویّت بودند، به ایشان ارائه داد. همین مسئله موجب رونق یوگا در کشورهای اروپایی و امریکایی گشت.
با توجّه به پرستش شیطان از سوی او و ارتباطات گسترده‌اش با فراماسونری، این سؤال در ذهن ایجاد می‌گردد که آیا سوامی ویوکاناندا به تنهایی اقدام به ایجاد تغییراتی بنیادین در عقاید یوگا و انتشار آن در کشورهای مختلف کرد یا آنکه این اقدام وی، مأموریتی بود که از سوی تشکیلات جهانی فراماسونری به او داده شد تا بدین ترتیب، به احساس نیاز بشر به معنویت، پاسخی دروغین ارائه گردیده و جهان به سمت شیوه‌ای نوین از شیطان پرستی سوق داده شود؟!
به یاری خدا ادامه دارد …
نویسنده: محمّد حسن نجّاری
فهرست منابع:
۱٫ Swami Vivekananda
ذکر این نکته نیز ضروری است که در برخی از منابع انگلیسی زبان از وی با نام «نارندرا (Narendra)» و «نارن (Naren)» یاد شده است.
۲٫ Paul, Saul; Great Men of India: Swami Vivekananda, New Delhi, Sterling Publishers, 2003, p 5.
۳٫ Banhatti, G.S; Life and Philosophy of Swami Vivekananda, New Delhi: Atlantic Publishers & Distributors, 1995, p 276.
۴٫ Banhatti, G.S; Ibid, p 2.
۵٫ در یادداشت پیشین پیرامون زندگی راما کریشنا سخن گفته شد و بیان گردید که برخی مدّعی هستند که وی در دوران کودکی دارای نشانه‌هایی بود که حکایت از عظمت و بزرگی او داشت. از میان این نشانه‌ها، می‌توان به ادّعای پدر راما کریشنا اشاره کرد که مدّعی بود یکی از خدایان هندو به نام ویشنو در جسم فرزندش حلول کرده است!!!
(Chatterjee, Partha; The nation and Its Fragments: colonial and Postcolonial Histories, Princeton University Press, 1993, pp 46-47).
بدیهی است که هدف این گروه از پژوهشگران از مطرح ساختن چنین ادّعاهایی، ایجاد جایگاهی عظیم و فرابشری برای سوامی ویوکاناندا است تا از این طریق، عموم مردم را به پیروی از وی مجاب سازند.
۶٫ Paul, Saul; Ibid, p 5.
۷٫ Banhatti, G.S; Ibid, pp 6-11.
۸٫ Dhar, Shailendra Nath; A Comprehensive Biography of Swami Vivekananda, India: Vivekananda Prakashan Kendra, p 53. And Malagi, R.A and Naik, M.K; Stirred Spirit: The Prose of Swami Vivekananda, Perspectives on Indian Prose in English, New Delhi: Abhinav Publications, 2003, pp 36-37.
از میان این افراد می‌توان به نویسندگانی چون دیوید هیوم، یوهانا گوتلیب فیشته، باروخ اسپینوزا، گئورگ هگل و آرتور شپنهاور، جان استوارت میل و چارلز داروین اشاره نمود.
۹٫ Banhatti, G.S; Ibid, pp 7-9.
۱۰٫ Sen, Amiya; Indispensable Vivekananda: anthology for our times, New Delhi: Orient Blackswan,2006, pp 12-14.
۱۱٫ Bhuyan, P.R;Swami Vivekananda: Messiah of Resurgent India, New Delhi: Atlantic Publishers & Distributors, 2003, p 3.
۱۲٫ Sen, Amiya; Gupta, Narayani, ed., Swami Vivekananda, New Delhi: Oxford University Press, 2003, p 20.
۱۳٫ Vivekananda says: Ihad a curious education; I loved the man, but I hated all his ideas (Banhatti, G.S; Ibid, p 12).
۱۴٫ Banhatti, G.S; Ibid, p 13.
۱۵٫ Michelis, Elizabeth De; A History of Modern Yoga: Patanjali and Western Esotericism, London, Continuum, 2005, p 100.
۱۶٫ Bhuyan, P. R; Swami Vivekananda: Messiah of Resurgent India, New Delhi: Atlantic Publishers &Distributors, 2003, p 8.
۱۷٫ Isherwood, Christopher;Meditation and Its Methods According to Swami Vivekananda, California: Vedanta Press, 1976, p 20.